Pzt – Cmt 08:30–18:30 · Konya, Türkiye'de üretim
Öztek SoğutmaEndüstriyel
Chiller Üreticisi

Spiral Freezer (Spiral Şok Dondurucu)

Spiral bant üzerinde sürekli şok dondurma; küçük alanda yüksek ürün akışı.

Spiral freezer, ürünü spiral şeklinde yükselen veya alçalan bir bant üzerinde taşırken soğuk hava ile hızla donduran sürekli çalışan bir şok dondurucudur. Bandın spiral şekilde sarılması, uzun bir dondurma yolunu küçük bir taban alanına sığdırır. Bu yüzden üretim hattının sonuna yerleştirilerek ürünü elle taşımadan, kesintisiz biçimde dondurmak için tercih edilir. Öztek Soğutma, spiral freezer’ı gövdesi, bandı ve soğutma sistemiyle birlikte komple üretir.

Spiral freezer (spiral şok dondurucu) yapısı: spiral tambur ve bant, evaporatör, ürün girişi ve çıkışı

Spiral freezer nasıl çalışır?

Ürün hattan gelen bant üzerinden spiral tamburun etrafına sarılan banda geçer. İzole bir kabin içinde dönen bant ürünü yavaşça yukarı veya aşağı taşırken, evaporatörlerden gelen soğuk hava ürün katmanları arasından yönlendirilir. Bant hızı ayarlanarak ürünün kabinde kalma süresi, yani dondurma süresi, ürüne göre belirlenir. Dondurulan ürün çıkıştan doğrudan paketleme hattına geçer.

Hangi ürünlerde kullanılır?

  • Ekmek, simit, pasta ve hamur ürünleri
  • Köfte, burger, tavuk parçaları ve işlenmiş et ürünleri
  • Balık fileto ve deniz ürünleri
  • Hazır yemek, pizza ve unlu mamuller
  • Dondurma ve tatlı ürünleri

Neden spiral freezer?

  • Sürekli üretim: Ürün hattan doğrudan dondurucuya geçer, ara depolama gerekmez.
  • Az yer: Uzun bant yolu dikey olarak katlandığı için tünel tipine göre daha küçük alana sığar.
  • Hızlı dondurma ve kalite: Hızlı dondurmada oluşan küçük buz kristalleri ürünün dokusunu ve lezzetini daha iyi korur.
  • Hijyen: Paslanmaz yüzeyler ve temizlenebilir tasarım gıda güvenliği gereksinimlerine uygun planlanır.

Tasarımda belirlenenler

Her spiral freezer, dondurulacak ürüne göre tasarlanır: ürünün cinsi ve boyutu, giriş ve hedef sıcaklığı, saatlik ürün miktarı, bant genişliği, katman sayısı ve tesisteki yerleşim birlikte değerlendirilir. Soğutma sistemi tarafında kompresör grubu, evaporatör yerleşimi, defrost yöntemi ve kontrol sistemi bu verilere göre seçilir. Soğutma tarafı için kompresör grupları, bantlı alternatif için bantlı dondurma tüneli sayfalarımıza göz atabilirsiniz.

Spiral freezer ve spiral soğutucu çeşitleri

Spiral sistemlerin hepsi aynı mantıkla çalışır: ürün, bir tamburun etrafında spiral şeklinde sarılan bant üzerinde uzun bir yol izler. Farkı, ürünün ne kadar soğutulacağı ve tamburun nasıl kurgulandığı belirler.

Spiral freezer (spiral şok dondurucu)

Ürünü eksi derecelerdeki hava ile hızla dondurur. Amaç, ürünün çekirdek sıcaklığını kısa sürede donma bölgesinin altına indirerek kaliteyi korumak ve ürünü dondurulmuş depolamaya hazır hale getirmektir.

Spiral soğutucu

Spiral soğutucu ürünü dondurmaz; artı derecede soğutur. Pişmiş, fırınlanmış ya da ısıl işlem görmüş ürünlerin paketleme, dilimleme veya sonraki işlemden önce istenen sıcaklığa indirilmesi için kullanılır. Kabin sıcaklığı ve hava hızı, ürünü kurutmadan ve yüzeyde yoğuşma oluşturmadan soğutacak şekilde ayarlanır.

Sıcak ürün spiral soğutucu

Fırından ya da pişirme hattından yüksek sıcaklıkta çıkan ekmek, simit, kek, pişmiş et ürünleri ve hazır yemekler için tasarlanır. Sıcak ürün paketlenirse paket içinde yoğuşma ve küf riski oluşur; doğrudan dondurucuya girerse dondurucunun yükü gereksiz yere artar. Sıcak ürün spiral soğutucu bu ara adımı kontrollü ve hijyenik biçimde yapar; gerekirse ardından spiral freezer ile dondurma yapılır.

Spiral konveyörlü tünel soğutma hattı: ön soğutma ve şok soğutma odası örnek yerleşimi
Örnek hat yerleşimi; ölçüler ve sıcaklıklar projeye göre belirlenir.

Single drum (tek tamburlu) spiral freezer ve spiral soğutucu

Tek tamburlu sistemlerde bant tek bir tamburun etrafında sarılır; ürün bir kottan girer, diğer kottan çıkar. Az yer kaplar ve hat yerleşimine kolay uyum sağlar. Daha uzun dondurma süresi gereken ya da giriş ve çıkışın aynı kotta olması istenen durumlarda çok tamburlu kurgular değerlendirilir. Tambur sayısı, bant genişliği ve kat sayısı ürün, kapasite ve yerleşim alanına göre belirlenir.

Şoklama uygulamaları

Şoklama, ürünün donma bölgesinden hızla geçirilmesidir. Hızlı dondurmada ürün içinde daha küçük buz kristalleri oluşur; bu da çözündürmeden sonra doku, su kaybı ve lezzet açısından daha iyi sonuç verir. Spiral freezer ile yaygın şoklama uygulamaları şunlardır:

  • Ekmek, simit, poğaça, pizza ve diğer unlu mamuller, pişmiş ya da yarı pişmiş hamur ürünleri
  • Köfte, burger, tavuk parçaları ve işlenmiş et ürünleri
  • Balık ve deniz ürünleri
  • Hazır yemekler, mantı, börek ve tatlılar

Arabalı veya raflı şoklama gereken, ürünün tepsiyle bekletildiği işletmeler için şok dondurma tüneli, ürünün düz bir hat üzerinde ilerlediği uygulamalar için bantlı dondurma tüneli daha uygun olabilir.

Konveyör uygulamaları

Spiral konveyör uygulamaları

Spiral bant yalnızca dondurma ve soğutma için değil; ürünü bir kattan diğerine taşımak, hatlar arasında bekletmek (tampon) ve ürünün belirli bir süre kontrollü ortamda kalması gereken işlemler için de kullanılır. Böylece uzun bir düz konveyör hattının kaplayacağı alan dikey olarak değerlendirilir.

Modüler plastik bantlı konveyörler

Modüler plastik bant, gıdaya uygun plastik modüllerin birbirine geçirilmesiyle oluşur. Hasar gören bölüm tüm bant değiştirilmeden onarılabilir, yüzeyi kolay yıkanır ve düz hatlarda olduğu gibi dönüşlerde ve spiral sistemlerde de kullanılabilir. Ürünün tipine, sıcaklığına ve hijyen ihtiyacına göre plastik modüler bant ya da paslanmaz tel bant seçilir.

Genel: spiral sistem seçerken dikkat edilecekler

  • Ürün ve kapasite: Ürünün ölçüsü, giriş ve hedef çıkış sıcaklığı ile saatlik üretim miktarı bant genişliğini, kat sayısını ve soğutma kapasitesini belirler.
  • Hijyen: Gıdaya temas eden yüzeylerin malzemesi, temizlik erişimi ve drenaj tasarımın başında planlanmalıdır.
  • Defrost: Uzun vardiyalarda evaporatörlerde buz birikir; defrost yöntemi ve süresi üretim planına göre seçilmelidir.
  • Yerleşim: Giriş ve çıkış kotları, hattın yönü ve servis için bırakılacak alan önceden netleştirilmelidir.

Mekanik ve kriyojenik spiral freezer

Mekanik spiral freezer, kompresörlü bir soğutma sistemi ve evaporatörlerle soğutulan hava ile çalışır. Kriyojenik sistemlerde ise sıvı azot veya karbondioksit doğrudan kabine verilir. Kriyojenik sistemlerin ilk yatırımı düşük olabilir; ancak tüketilen gaz sürekli bir işletme gideridir. Uzun süreli ve yüksek kapasiteli üretimde genellikle mekanik sistemler tercih edilir. Bu sayfada anlatılan spiral freezer, kompresörlü (mekanik) soğutma sistemiyle çalışır.

Hava akışı

Ürünün her katta eşit donması, soğuk havanın bant katları boyunca dengeli dağılmasına bağlıdır. Hava, tambur boyunca dikey olarak ya da bant katlarının arasından yatay olarak yönlendirilebilir. Hava hızı ve yönü doğru ayarlanmazsa alt ve üst katlarda donma farkları, ürün yüzeyinde kuruma ve ağırlık kaybı görülebilir. Bu nedenle fan yerleşimi ve hava kanalları ürüne göre tasarlanır.

Defrost ve nem kontrolü

Üründen çıkan nem ve giriş-çıkış açıklıklarından giren hava evaporatörlerde buz olarak birikir. Buz, hava akışını ve soğutma kapasitesini düşürür. Defrost sıcak gaz, su veya elektrikli ısıtıcılarla yapılabilir. Uzun vardiyalarda evaporatörlerin sırayla çözdürüldüğü kademeli defrost ile üretim durmadan devam edebilir. Giriş ve çıkış açıklıklarının doğru boyutlandırılması ve gerekirse nem alma uygulamaları buz yükünü azaltır.

Hijyen ve otomatik yıkama

Gıdaya temas eden yüzeylerde paslanmaz çelik ve gıdaya uygun plastikler kullanılır. Eğimli zemin ve drenaj, yıkama suyunun kabinde birikmesini önler. Bant yıkama sistemleri, bandın üretim sırasında ya da vardiya aralarında otomatik olarak yıkanmasını sağlar; yıkamadan sonra bandın kurutulması da planlanmalıdır. Temizliğe kolay erişim, gıda güvenliği denetimlerini de kolaylaştırır.

Otomasyon ve kontrol

Spiral freezer, PLC tabanlı bir kontrol sistemiyle yönetilir. Bant hızı (yani ürünün kabinde kalma süresi), kabin sıcaklığı, fan hızları ve defrost programı bu sistemden ayarlanır. Ürün reçeteleri kaydedilerek ürün değişimi hızlandırılabilir. Sıcaklık kayıtları, alarmlar ve uzaktan izleme, hem ürün kalitesini hem de arızalara hızlı müdahaleyi destekler.

Soğutucu akışkan seçenekleri

Soğutucu akışkan; tesisin büyüklüğüne, mevcut soğutma altyapısına ve yerel mevzuata göre seçilir. Bağımsız sistemlerde HFC/HFO akışkanlı kompresör grupları, büyük tesislerde amonyaklı ya da CO₂’li merkezi sistemler kullanılabilir. Tesiste merkezi bir soğutma sistemi varsa spiral freezer bu sisteme bağlanacak şekilde de tasarlanabilir.

Sık sorulan sorular

Spiral freezer ile tünel dondurucu arasındaki fark nedir?

Tünel dondurucuda ürün düz bir hat boyunca ilerler; uzun dondurma süresi için uzun bir tünel gerekir. Spiral freezer aynı yolu bir tamburun etrafına sararak çok daha küçük bir taban alanına sığdırır. Uzun dondurma süresi gereken ürünlerde ve alanın kısıtlı olduğu tesislerde spiral freezer öne çıkar.

Spiral soğutucu ile spiral freezer arasındaki fark nedir?

İkisi aynı spiral bant yapısını kullanır. Spiral soğutucu ürünü artı derecede soğutur; spiral freezer ise ürünü eksi derecede dondurur. Bu nedenle soğutma kapasiteleri, kabin yalıtımı ve defrost ihtiyaçları farklıdır.

Spiral freezer kaç derecede çalışır?

Dondurma uygulamalarında kabin hava sıcaklığı genellikle -30 °C ile -40 °C arasında tutulur ve ürünün çekirdek sıcaklığının çoğunlukla -18 °C veya altına indirilmesi hedeflenir. Kesin değerler ürüne, ürün kalınlığına ve projeye göre belirlenir.

Spiral freezer kapasitesi nasıl belirlenir?

Kapasite saatte dondurulacak ürün miktarı (kg/saat) üzerinden belirlenir. Ürünün ağırlığı ve ölçüleri, giriş ve hedef çıkış sıcaklığı ve gerekli dondurma süresi; bant alanını, kat sayısını ve soğutma kapasitesini birlikte belirler.

IQF nedir, spiral freezer IQF dondurma yapar mı?

IQF (Individually Quick Frozen), ürünlerin birbirine yapışmadan tek tek hızlı dondurulmasıdır. Ürünler bant üzerinde birbirine temas etmeden dizildiğinde spiral freezer ürünleri tek tek dondurur. Bezelye, mısır gibi çok küçük ve birbirine yapışmaya yatkın ürünlerde akışkan yataklı dondurucular daha uygun olabilir.

Hangi şok dondurucu tipleri vardır?

Endüstride en yaygın tipler; arabalı veya raflı şok dondurma tüneli, bantlı dondurma tüneli, spiral freezer, plakalı dondurucu ve akışkan yataklı dondurucudur. Kriyojenik dondurucular ise azot veya CO₂ ile çalışan ayrı bir gruptur. Seçimi ürün tipi, kapasite ve yerleşim alanı belirler.

WhatsApp